Çeneli Kırıcı Nedir

Bu yazıda çeneli kırıcı nedir sorusuna cevap verilecek olup, bir tanımla başlanacaktır. Daha sonra kullanım alanları ile parçaları üzerinde durulacaktır. Taş ve madencilik sektörü başta olmak üzere en sert malzemelerin “ilk” kırılma prosesi için tasarlanan kırıcı makinelere çeneli kırıcı denir.

Bu şekilde kısa bir tanımdan sonra çeneli kırıcı sorusunun derinine inilerek konu aydınlatılmaya devam edilecekti. Çeneli kırıcılar bazalt, granit, nehir çakılı, sert kaya, boksit, kömür, kalker, kireçtaşı, manganez cevheri ve demir cevheri dahil olmak üzere aşındırıcılığı ve sertliği ne olursa olsun her çeşit malzemeyi kırmaya yarayan makinelerdir. Primer (birincil) kırıcı ve sekonder (ikincil) kırıcı olarak kullanılabilmektedir. Sabit ve hareketli çene arasındaki malzemeyi hareketli çenenin “eliptik” hareketi yardımıyla sıkıştırıp patlatarak kırma şeklinde çalışma prensibine sahiptir.

Çalışma prensibine eğildikten sonra çeneli kırıcı sorusuna cevabın “üçüncü boyutu” olan çeneli kırıcı parçalarına geçilebilir. Sabit gövde, pitman (hareketli çene bloğu), kırıcı çene ve astarlar, volanlar, eksantrik mil grubu, gergi tertibatı, çene ayar tertibatı, toggle plate (destek plakası), yağlama kısmı çeneli kırıcı parçalarıdır.

Çeneli Kırıcılar

Sabit gövde, sac konstrüksiyondan üretilmiş sabit çene altlığı ve ayar bloğu altlığından oluşmaktadır. Pitman ise “mono blok” şeklinde çelik dökümden üretilmiştir. Hareketli çene pitmana konik sıkıştırma parçaları ve çektirme civataları ile sabitlenmiştir. Kırıcı çene ve astarlar magnezyum veya krom alaşımlı olarak çelik dökümden yapılmıştır. Astar ve çeneler “tersyüz” mantığı ile çalıştırılabilirler. Bir tarafı aşındığında diğer yanı kullanılabilir. Volanlar pik dökümden üretilir. Kamalı konik geçme yardımıyla eksantrik mile sabitlenmiştir. Ekstantrik mil grubu labirent keçelerle rulmanlı yataklardan oluşur. Darbelere dayanıklı krom-molib dökme çelikten üretilir. Gergi tertibatı pitmanı oluşturan parçalardan biridir.

Gergi tertibatında, gerdirme yaylı bir tertibattan kullanışlı olan lastik takoz kullanılmıştır. Çene ayar tertibatı için ayar bloğu-ayar levhaları kullanılmış olup, çeşitli kalınlıklara sahip ayar plakalarıyla çene ayarı yapılmaktadır. Destek plakası çene arasına düşmesi olası parçaların çeneye zarar vermemesi için tasarlanmıştır. Aksi halde aşırı zorlanmalara sebebiyet verebilir. Yağlama için gresörlükler kullanılmaktadır.